Bescherming VS Groei

Tot je een volwassen lengte hebt bereikt groeit je lichaam, maar ook daarna heeft je lichaam iedere dag miljarden cellen te vervangen die opgebruikt zijn. De totale cellulaire bekleding van je darmen worden bijvoorbeeld iedere 72 uur vervangen. Om deze voortdurende afbraak en opbouw van cellen te handhaven gebruikt je lichaam dagelijks grote hoeveelheden energie. Dit mechanisme van het transporteren van stoffen in en uit de cel levert ook energie op.

Om te overleven moet je je lichaam ook beschermen. Het mechanisme van vecht/vlucht/bevries is evolutionair in ons systeem geprogrammeerd. Zelfs op cellulair niveau:  als je een groepje cellen in een petrischaaltje legt en je voegt gif toe, zal de cel zich van het gif af bewegen. Zo diep zit dit in ons systeem.

Wat je misschien nog niet wist is dat deze twee mechanismen (groei en bescherming) niet tegelijkertijd actief kunnen zijn. Op het moment dat je in rust bent is je lichaam in staat om te groeien en te herstellen. Zodra je in een bedreigende situatie komt gaat je lichaam over in een beschermingsmodus. De groei wordt stopgezet en alle energie gaat naar het vecht/vlucht/bevries mechanisme.

Het eerste systeem dat bescherming mobiliseert tegen uiterlijk bedreigingen is HPA-as (hypothalamus-pituitairy-adrenals-axis, hypothalamus-hypofyse-bijnier-as). Als de hypothalamus een bedreiging uit zijn omgeving waarneemt activeert hij de HPA-as door een signaal naar de hypofyse te sturen. Deze geeft een hormoon (ACTH) af dat de bijnier activeert om vecht/vlucht hormoon af te geven. Bloedvaten van het spijsverteringkanaal vernauwen, waardoor het energie verschaffende bloed eerst naar de spieren van armen en benen gaat om je in staat te stellen te vechten of te vluchten. Het herverdelen van het bloed van de inwendige organen naar de ledematen tijdens de vecht/vluchtreactie zorgt ervoor dat de functies die met groei verband houden worden geremd.

Het tweede systeem dat bescherming mobiliseert tegen bedreiging is van onder de huid; het immuunsysteem. Dit wordt gemobiliseerd als je een bacteriële ontsteking hebt of door een virus ziek bent geworden. Dit kan een groot deel van je energie gebruiken. Als je door een griep geveld bent ben je slap en slaap je veel.
Als het lichaam de HPA-as klaar maakt voor de vecht/vluchtreactie, onderdrukt het bijnierschorshormoon rechtstreeks de werking van het immuunsysteem om de energiereserve in stand te houden. Het HPA-as verstoort je vermogen op dat moment om je ziekte bestrijden.

Het activeren van het HPA-as maakt het je ook moeilijk om helder te denken. Het verwerken van informatie (prefrontale cortex) verloopt aanzienlijk trager, je gewaarzijn is geringer en je intelligentie vermindert. In een noodsituatie zorgen de bloedstroom en hormonen ervoor dat de achterste hersenen geactiveerd worden. De achterste hersenen worden door reflexmatige activiteit gestuurd.  Dit verklaart waarom we moeite hebben om ons gedrag te veranderen tijdens een inzet. Dat het lijkt alsof we niet leren omdat we blijven doen wat we deden.
Belang van ontstressen.

Je lichaam moet weer herstellen. Stel je bent een hardloper, je neemt plaats achter de startstreep. Bij het commando ‘On your mark!’ neem je de starthouding aan. Dan hoor je ‘Get set’. Je spieren spannen aan, je steunt op je vingertoppen en tenen. Je lichaam maakt zich klaar om te vluchten. Bij een normale wedstrijd duurt deze spanning slechts 1 of 2 seconde, voordat je het commando ‘Go’ hoort.

Wat als er geen ‘Go’ volgt?

Je HPA-as blijft actief en je ontlaadt niet en je komt niet meer in een groeimodus. Als je vaak in stress situaties zit en onvoldoende ontstresst dan wordt dit een gewoonte. Uiteindelijk is het mogelijk dat je niet meer uit deze modus komt, dat je niet meer herstelt, niet meer groeit. Wij leven in een wereld waarin het commando ‘Get set’ klinkt en een toenemende hoeveelheid aan onderzoek wijst erop dat onze hyper-alerte levensstijl de gezondheid van ons lichaam ernstig onder druk zet omdat er geen 'Go' klinkt.

Wil je meer ontstressen, ontdek hier wat er bij je past.

Geïnspireerd door Bruce Lipton.